Met het afronden van PP, HB en DO sluit ik mijn opleiding af. PP is afgerond, net als HB. Afgelopen vrijdag heb ik in Groningen mijn DO-presentatie gegeven. Daarmee is het traject inhoudelijk voltooid en wacht ik nog op de beoordeling. Het voelt als het laatste moment van afronden: bijna klaar.
In deze laatste fase kijk ik terug op wat dit traject mij heeft gebracht, met name in deel 3 en 4 van mijn portfolio. Voor mij zit de echte opbrengst niet in een specifieke les of werkvorm, maar in een verandering in hoe ik naar mijn eigen handelen kijk.
Wat ik geleerd heb (deel 3)
Wat mij het meest is bijgebleven, is dat leren van leerlingen pas zichtbaar wordt wanneer ik daar bewust naar kijk. In het begin was ik vooral bezig met uitleg geven en zorgen dat de les “liep”. Tijdens Lesson Study leerde ik om te vertragen en gerichter te observeren.
Door het observeren van leerlingen, het analyseren van hun werk en het voeren van gesprekken, kreeg ik inzicht in hoe leerlingen denken. Ik zag dat leerlingen niet vanzelf tot een onderbouwde redenering komen. Ze hebben sturing nodig in hoe ze denken, niet alleen in wat ze moeten doen.
Dit heeft mijn didactisch handelen veranderd. Ik ontwerp mijn lessen nu vanuit het leerproces dat ik wil zien. Ik maak denkstappen expliciet en stimuleer interactie, zodat leerlingen hun denken zichtbaar maken. Daardoor kan ik beter aansluiten bij wat er daadwerkelijk gebeurt in de klas.
Ook de samenwerking binnen Lesson Study heeft mij veel geleerd. Door samen lessen te ontwerpen en te analyseren, werd ik gedwongen mijn keuzes te verwoorden en te onderbouwen. Andere perspectieven hielpen mij om mijn eigen denken te verdiepen en soms ook te vertragen.
Een belangrijk inzicht voor mij was dat mijn lesgeven zelf ook data is. De post-it methode liet mij zien dat het niet alleen gaat om het observeren van leerlingen, maar ook om het analyseren van de effectiviteit van mijn eigen handelen. Leerlingen functioneren daarin als spiegels: hun gedrag laat zien wat mijn didactiek teweegbrengt.
Hoe ik dit meeneem (deel 4)
De inzichten uit dit traject neem ik bewust mee naar mijn toekomstige lessen. Ik wil blijven ontwerpen vanuit het leerproces van leerlingen, in plaats van vanuit mijn eigen uitleg.
Concreet betekent dit dat ik:
- vooraf expliciet bepaal welk denkgedrag ik wil zien bij leerlingen
- tijdens de les gericht observeer en bijstuur
- na afloop mijn lessen analyseer op basis van wat leerlingen daadwerkelijk laten zien
Daarnaast wil ik de onderzoekende houding die ik heb ontwikkeld blijven inzetten. Ik wil vaker collega’s betrekken bij mijn lessen, bijvoorbeeld door hen te laten observeren of samen lessen te ontwerpen en te analyseren. De Lesson Study-aanpak heeft mij laten zien dat dit niet alleen waardevol is voor mij, maar toepasbaar is in ieder vak en op elk niveau.
Ik zie het stellen van vragen als een blijvend onderdeel van mijn werk:
- Wat leren mijn leerlingen hier echt?
- Welke keuzes van mij dragen daaraan bij?
- Wat kan ik aanpassen om dat leren te versterken?
Afsluiting
Dit traject heeft mij geleerd om bewuster te kijken, te onderbouwen en te verbeteren. Ik ben niet alleen gegroeid in wat ik doe, maar vooral in hoe ik denk over lesgeven.
Het afronden van PP, HB en DO voelt als een einde, maar voor mij is het vooral een begin. Een begin van werken als docent die niet alleen lesgeeft, maar voortdurend onderzoekt, bijstelt en blijft leren.
Ik ben er nog net niet helemaal. Maar wel bijna.